Blogger psonkhanh

Lâu nay tôi không viết blog, không comment vì tôi sợ. Tôi nghe được những thằng bạn làm bên an ninh nói rằng đang thực hiện những chỉ thị của cấp trên rất quyết liệt để tìm ra dấu vết tông tích của những blogger “có vấn đề” để có cách xử lý thích đáng. Tôi thực sự sợ, có lẽ là tôi hèn nhát. Nhưng hôm nay tôi muốn viết, tôi buộc phải viết, tôi không giải thích được tâm trạng của mình lúc này, nhưng tôi cảm nhận rõ ràng một sự thôi thúc phải nói ra những gì mình suy nghĩ cho nhiều người đọc. Sự thôi thúc đó đến từ đâu tôi cũng không chắc, nhưng thật tình là tôi vẫn rất run sợ khi post bài này, tôi không phải là người dũng cảm, nhưng tôi thấy mình cần làm điều đó. Và tôi cũng chỉ có nơi này để viết, để nói ra được sự thật, blog là nơi duy nhất ở xã hội này người ta có thể nói thật, còn lại đều là một cuộc sống dối trá với chính mình và mọi người.

Tôi đã gần 50 tuổi, đang làm cho một viện nghiên cứu của Nhà nước, đã được 15 năm tuổi Đảng. Thật lòng là tôi đã nghĩ đến việc ra khỏi Đảng nhưng lại không dám thực hiện, tôi không đủ can đảm và mạnh mẽ để chấp nhận một cách kiếm sống mới hoàn toàn mà tôi không tự tin với nó. Mà bỏ Đảng thì chỉ còn cách bỏ cơ quan. Đã suy nghĩ rất nhiều cách mưu sinh khác nhưng vẫn không thấy cái nào là được. Các con tôi phải còn vài năm nữa mới có thể tự lo được. Lương hai vợ chồng cộng lại mới hơn chục triệu. Riêng tôi mỗi năm được thêm vài công trình nghiên cứu, chia ra cũng được khoảng 30-40 triệu đồng. Cái này chính là bổng lộc mà cấp trên ban phát vì nghiên cứu cho có, xong cho vào tủ, chủ yếu là viết theo ý muốn cấp trên rồi lập hội đồng khen nhau mấy câu, thế là xong. Giàu thì chủ yếu là các sếp lớn vì đề tài nào các sếp cũng có tên để chia tiền dù chẳng làm gì, có khi cũng chẳng nhớ nổi cái tên đề tài. Còn chưa kể những thứ quyền lợi mua sắm khác. Nói chung là nếu lên được trưởng phòng thì không phải lo tiền bạc, người ta cúng cho mình. Do vậy mà trong nội bộ người ta đấu đá giành giật nhau ghê lắm, vào Đảng cũng chỉ hy vọng lên được chức cao hơn. Nói thật là ngày xưa tôi vào Đảng cũng với động cơ như thế, nhưng không nghĩ rằng như thế chỉ mới là cái bắt buộc sơ đẳng, muốn ngoi lên được đòi hỏi phải nhiều thủ thuật lắm, và phải biết luồn cuối thật giỏi, chà đạp người khác mà không bị cắn rứt. Mà cả 2 cái này tôi đều dỡ, có lúc thấy phải làm nhưng làm cũng không đạt yêu cầu. Chuyên viên như tôi (dù là được xếp vào ngạch cao câp) bây giờ toàn phải nói vẹt, nói dối đến mức mất tư cách mà chẳng biết phải làm sao. Giờ mới thấy mình hèn nhưng đã muộn. Tự an ủi trấn an mình “mưu sinh mà, thôi đành vậy…”

Những người Đảng viên như tôi mình bây giờ chiếm đa số tuyệt đối trong Đảng, đến 95%. Hồi tháng 4 năm ngoái, tôi được đọc một bản nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Dư luận Xã hội, đây là tài liệu chính thức nghiên cứu theo yêu cầu của Bộ Chính Trị . Qua đó nói rõ rằng Đảng viên bây giờ đều chán nãn và bi quan, không còn tin vào đường lối chủ nghĩa Cộng Sản và học thuyết Mác Lê-Nin nữa, Đảng viên chỉ hy vọng vào sự đổi mới của Đảng. Nhưng bây giờ Đảng đã không còn đổi mới nữa, đang đi vào ngõ cụt. Hầu hết những Đảng viên như tôi bây giờ đều mong muốn một sự thay đổi, nhưng họ lại sợ thay đổi. Lý do quan trọng nhất là họ sợ bị trả thù như lịch sử đã từng xảy ra, như Đảng đã từng làm, họ nghe thấy sự hung hăng và cực đoan của các Việt Kiều qua các lần biểu tình chống đối người trong nước qua làm họ sợ. Rồi kiểu tuyên truyền của Đảng cũng tăng thêm điều đó, nếu bạn là Đảng viên, đi họp sinh hoạt Đảng thì sẽ nghe thấy những lời lẽ cảnh báo rất nặng nề, nào là các thế lực thù địch, nào là sẽ không đội trời chung với Đảng viên, âm mưu diễn biến hòa mình có thể mất nước v.v..

Nhưng cái làm xói mòn niềm tin ở Đảng nhất là tham nhũng và đặc quyền thì Đảng chẳng có một biện pháp hiệu quả nào ngăn chặn, nếu không muốn nói là Đảng phải duy trì nó để sống và để cai trị quan chức. Cơ quan tôi và nhiều nơi khác suốt ngày bàn tán về việc ông Lê Thanh Hải đã chi ra cả trăm tỷ đồng để hối lộ cho những vị ủy viên Bộ Chính Trị vào TpHCM để xem xét việc cách chức ông ta vì dính đến vụ PCI. Giờ ông ta tuyên bố với đám đàn em kinh tài là vững như bàn thạch vì không những thế, Thủ Tướng còn nhận của ông ta mấy triệu đô la nữa. Giờ là lúc ông ta ra sức vơ vét và tạo điều kiện cho các đàn em kinh tài vơ vét để bù lại những gì đã phải chi ra để chạy cho ông ấy. Những chuyện này giờ đây tồn tại như một sự tất yếu, chẳng có gì đáng ngạc nhiên.

Tôi đang đứng trước một trạng thái chông chênh, giữa những lựa chọn không dễ dàng: theo hiện trạng và thói xấu của xã hội để sống dễ dàng hoặc thay đổi để ko theo nó, hay tham gia vào những sự thay đổi của người khác làm xã hội tốt hơn. Tôi muốn 2 cái sau nhưng nhiều lần đã không vượt qua được chính mình. Hàng này tôi bị buộc phải học và thực hành theo gương và đạo đức HCM nhưng toàn là những gì đạo đức giả và ngụy quân tử. Tôi là người luôn kính trọng Chủ Tịch HCM ngay cả khi đã đọc được những mặt trái của Bác. Tôi giữ thái độ đó vì tôi cho rằng Bác là một con người. Nhưng cách mà Đảng đang tuyên truyền về hình ảnh và đạo đức của Bác, bắt mọi người học tấm gương của Bác là cách mà người ta thường làm để ca ngợi những vị giáo của các tôn giáo. Thật đáng buồn là những điều như vậy chẳng những không làm tôn lên hình ảnh của Bác mà ngược lại, vì Bác không có những điều cần thiết của một giáo chủ tôn giáo. Thời buổi bây giờ không còn là những thế kỷ trước, thông tin quá nhiều, nhanh và dễ kiểm chứng thì không thể tạo ra những myth để dẫn dắt lòng tin của mọi người được. Tôn giáo được tạo ra từ các myth vốn là những hiểu biết sai lầm, có thể là dối trá nhưng lại mang ý nghĩa huyền thoại, thần thoại. Người ta đang làm cho hình ảnh Bác ngày càng trở nên méo mó và dối trá.

Gần đây tôi bắt đầu tin dần vào những gì vô hình như là định mệnh, số phận, vận nước, … Không tìm thấy căn cứ khoa học nào, nhưng có lẽ niềm tin là tâm linh, không phải biện chứng khoa học. Do vậy, tôi cũng hy vọng như nhiều người dân đang hy vọng, hồn thiêng sông núi sẽ phù hộ cho vận mệnh của đất nước. Tôi muốn nói với những người muốn mưu sự lớn và thực sự vì đất nước nhân dân, hãy nhắm vào những gì thiết thực nhất vì cuộc sống của đa số người dân, đừng có giương ngọn cờ dân chủ nhân quyền làm mục đích chính, những điều đó với người dân còn xa vời lắm. Chính quyền hiện nay dù làm ra vẻ chống đối và mạnh tay với những người đấu tranh cho dân chủ, nhân quyền; giả bộ như là sợ những điều đó đe dọa sự cầm quyền của họ nhưng thực ra họ rất mong muốn những người đấu tranh này lao vào những mục tiêu như vậy vì chúng chẳng thể nào thu hút quần chúng trong vài chục năm nữa. Họ ra vẻ cái này là gót chân Achile của Đảng nên phản ứng rất dữ dội, làm cho những người đấu tranh cứ tưởng thật là mình đã nhắm vào đúng tử huyệt của đối thủ và cứ thế hút đầu vào đá. Những gì thiết thực đối với quần chúng thì rất nhiều, nhiều vô kể, không thể nhắm đến hết tất cả một lúc được. Những con người sáng suốt sẽ nhận ra một vài điểm thật quan trọng từ những nhu cầu này, nhấn mạnh nó, giương nó lên làm ngọn cờ để tạo ra động lực cho đa số dân chúng thì mới có thể tạo ra lực lượng và thế lực thay đổi cái hiện nay được. Điều đáng mừng là một vài năm gần đây đã thấy xuất hiện vài người có tầm nhìn như vậy, không lao vào những khẩu hiệu dân chủ nhân quyền mà nhìn được những mấu chốt từ những gì rất thiết thực. Tôi có hân hạnh được trao đổi với những người như vậy trên blog và cảm nhận được sức mạnh tư duy của họ cho dù họ không nói gì về điều đó.

Nếu ai muốn copy bài này để phổ biến thì cứ tự nhiên làm đừng hỏi ý kiến tôi. Mà cũng mong các bạn hãy làm điều đó vì có thể một ngày nào đó, tôi không đủ sự can đảm, không vượt qua nổi sự hèn nhát nên sẽ xóa hẳn cái blog này. Tôi đã từng nghe cánh an ninh nói rằng sẽ dựa vào quan hệ của con rễ Thủ Tướng, là Việt Kiều trong giới tài phiệt, can thiệp với Yahoo để “lôi ra ánh sáng” kẻ nào là Change We Need để trị tội vì đã “vu khống” thanh danh của gia đình “phò mà”. Chuyện ấy cũng vài tháng nay rồi nhưng vẫn thấy Change tiếp tục viết bài, có thể là họ không làm được, và cũng có thể là chưa làm được. Nếu một ngày nào đó mọi người thấy blog này biến mất hẳn thì xin hãy hiểu và thông cảm cho tôi. Tôi rất biết ơn ai đó copy bài này về blog của mình để những gì tôi viết còn lưu lại được.

Đa số Đảng viên và quan chức hiện nay đều hèn nhát như tôi vậy, những người dũng cảm có tư cách thì rất ít, những người này đều không lên cao được. Những kẻ chức vụ càng cao thì không những hèn mà còn nhát, thượng đội hạ đạp. Bản chất bọn chúng là những kẻ sợ sệt đủ thứ, chúng chỉ hung hăng khi nắm quyền lực trong tay và đối xử thô bạo với kẻ dưới hoặc những người không có chút quyền gì. Tôi đảm bảo rằng, khi có một sự thay đổi bọn người này là những kẻ trốn chạy đầu tiên hoặc quay ngoắc tức thì theo lực lượng mới. Bọn chúng đa số (tôi là thiểu số) đều là những kẻ giàu có, giờ thì lắm tiền nhiều của, sợ chết và sẵn sàng trở thành kẻ phản bội cho người khác sai bảo nếu được đảm bảo rằng không làm gì bọn chúng.

Sự sụp đổ và thay đổi là chắc chắc và không thể tránh khỏi, nhiều người bảo rằng sẽ rất nhanh, nhưng cũng có người bảo rằng sẽ chưa thể trong một hai năm nữa. Tôi thì nghĩ điều đó không tùy thuộc vào Đảng, vào Chính quyền nữa, cái này ngoài khả năng của họ rồi. Nó tuỳ thuộc vào lực lượng thay đổi có thể hành động lúc nào thì lúc đó sẽ có sự thay đổi. Còn thay đổi như thế nào thì lại tuỳ thuộc vào cái lực lượng này có muốn làm điều tốt cho người dân hay không. Thật là khủng khiếp nếu đất nước này tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa.

Hãy tha thứ cho tôi nêu ai đó vô tình bị xúc phạm từ những điều tôi viết, nhưng tôi vẫn tin những người đó rất ít, đếm trên đầu ngón tay. Tạm biệt mọi người, cũng có thể là vĩnh biệt…. Chúc mọi người vui khỏe và an toàn, chúc Việt Nam thay đổi tốt đẹp.

Tôi đã thực sự ân hận vì đã vào Đảng.

Blogger Change We Need

Vừa đến làm việc tại Phú Quốc hồi giữa tuần, nhớ một người bạn cũ làm cho Công an tỉnh Kiên Giang nên điện thoại nói chuyện. Câu chuyện của anh ấy làm tôi quyết định phải gác công việc ở Phú Quốc lại, bắt một chuyến tàu đi hơn 2 giờ trên biển để đến thị xã Rạch Giá, thủ phủ của tỉnh Kiên Giang. Những gì tôi nghe thấy không phí công sức của mình.


Người bạn này dẫn tôi đến một khuôn viên rất lớn, đến cả ngàn m2, nằm trên con đường lớn nhất thị xã – đường Nguyễn Trung Trực. Dù đã cố gắng tưởng tượng sự hoành tráng của nó qua những lời kể trên điện thoại, nhưng khi tận mắt chứng kiến thì nó vượt quá trí tưởng tượng của mình nhiều lần. Đó chính là nhà thờ họ của đương kim Thủ Tướng Ba Dũng vừa mới khánh thành cách đây một tháng. Dù rất kín cổng cao tường nhưng có lẽ cũng muốn cho người ngoài nhìn thấy sự hoành tráng của nó nên qua những khe hở hàng rào vẫn có thể thấy được “chiều sâu” bên trong khuôn viên. Cả khuôn viên bao gồm 1 căn biệt thự theo kiến trúc tây và 3 gian nhà thờ theo kiến trúc Việt cổ. Giới thầu xây dựng tham gia làm công trình này nói nó trị giá gần 40 tỷ đồng và đã khởi công từ 2 năm trước đó. Tôi không vào được bên trong nhưng theo người bạn thì nguy nga vô cùng, toàn những cột gỗ to một người ôm không hết được chạm trổ công phu, những vật trang trí trong các gian thờ thì toàn là những loại đặc biệt và thượng thặng, được chọn từ những nơi sản xuất nổi tiếng nhất và tâm linh nhất Việt Nam về các món hàng ấy mang về đây.

Việc thi công và vận chuyển cho công trình này hoàn toàn thuận lợi không gặp trở ngại gì, chỉ trừ một chuyện nhỏ duy nhất. Đó là cặp hạc to, cao tới hơn 3 mét được chở suốt từ Bắc vào Nam, tới Cần Thơ cũng chẳng gặp trở ngại gì dù nó vi phạm luật giao thông. Đi đến đâu mà gặp cảnh sát giao thông thì chỉ cần nói là hàng chở cho anh Nghị, ai mà không biết nữa thì chỉ cần gọi 1 cú điện thoại thì tiếp tục lên đường mà cảnh sát còn phải cảm ơn và xin lỗi trối chết. Ấy vậy mà về tới ngay địa phận tỉnh Kiên Giang, cảnh sát giao thông thấy xe chở hàng cồng kềnh không đảm bảo an toàn giao thông nên bắt dừng lại để xử phạt. Lái xe thay vì xuống năn nỉ và hối lộ như bao nhiêu người khác thì lên giọng: “đây là việc của anh Nghị, các anh mà làm trễ nải thì phải chịu trách nhiệm đó”. Các CSGT thấy lạ điện thoại về hỏi ý kiến cấp trên xem có chỉ thị gì đặc biệt không, báo cáo lên mấy cấp, cuối cùng lên đến Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Kiên Giang. Ông này bảo “Nghị gì cũng giam xe lại xử đúng theo qui định”. Thế là cặp hạc phải vào khám mà ngày khánh thành nhà thờ họ của Thủ Tướng chỉ còn vài bữa.

Mọi việc diễn ra bên trong thế nào thì không biết, chỉ biết rằng đúng 48 giờ sau khi ra lệnh giam xe của anh Nghị, ông Trịnh Xuân Hồng, Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Kiên Giang phải đi nhận ngay nhiệm vụ mới là Trưởng Công an huyện Gia Thành, một huyện vùng xâu vùng xa trên núi hẻo lánh gần biên giới Cam Pu Chia. Cặp hạc thì được điệu nhanh chóng đến để kịp sáng hôm sau Thủ tướng về khánh thành nhà thờ họ. Dân trong ngành Công an tỉnh Kiên Giang nói rằng chưa bao giờ có một quyết định về nhân sự cấp cao của tỉnh mà diễn ra chớp nhoáng đến như vậy. Cái giá cho ông Hồng phải trả vì cái tội không biết “anh” Nghị là hoàng tử, cậu ấm và là người nối dõi của Thủ Tướng như thế là còn nhẹ, còn giữ được cấp bậc tương đương là may mắn lắm rồi. Tôi muốn nhờ người bạn bố trí ghé thăm ông ấy nhưng tiếc là ông ấy đang đi công tác. Nhưng theo người bạn này, một bộ phận lớn các Đảng viên quan chức đang rất bất mãn chế độ này rồi. Đề tài này hẹn các bạn một bài viết lần sau. Giờ tôi kể tiếp chuyện tâm linh của Thủ tướng.

Cái nhà thờ họ này cũng xuất phát từ lời phán của các ông thầy cúng. Chắc mọi người còn nhớ vào tháng 8 năm 2006, lúc mới vừa lên chức Thủ tướng được hơn 2 tháng thì một điềm xấu xuất hiện, đó là hòn Phụ Tử tại Kiên Giang, đất phát tích của anh 3 Dũng, bị gãy mất hòn cha rơi sâu xuống biển. Nhiều giải pháp khoa học được đưa ra nhưng không có cách nào phục hồi lại được. Cả gia đình Thủ tướng lo sợ, mời các thầy về xem khắc chế điềm này thế nào. Cuối cùng thì kết luận là phải xây một nhà thờ tự thật lớn tại Rạch Giá, nơi anh 3 đã đi lên từ y tá, huyện đội trưởng mà thành Thủ Tướng như hôm nay. Cái nhà thờ này phải làm thật to, to nhất ở đây để tỏ lòng thành kính với tổ tiên và các vị thánh thần ở vùng đất này để được gia hộ cho sự nghiệp của Thủ tướng bền vững. Và đúng là nó to thật, to hơn nhiều lần cái đền ông Nguyễn – nơi thờ vị Anh hùng Dân tộc Nguyễn Trung Trực và những người đã hy sinh cùng với ông tại đất Rạch Giá này – nơi đã diễn ra trận đánh lớn nhất của nghĩa quân với giặc Pháp.

Chẳng biết giải pháp tâm linh này sẽ củng cố cho Thủ tướng bền vững đến thế nào, nhưng câu chuyện mà tôi trao đổi với một chú lái xe ôm ở Rạch Giá cho thấy rằng anh 3 chẳng còn chút nào giá trị trong lòng dân nữa rồi. Ngồi đằng sau xe tôi hỏi:

- Chú lái xe ôm lâu chưa?

- Cũng 5 năm rồi, từ lúc tôi mới về hưu

- Kiếm sống được không chú?

- Bữa có bữa không, có ngày còn lỗ tiền xăng, nhưng nói chung là không đói.

- Trước đây chú làm gì? Không có lương hưu sao mà phải còn đi làm?

- Tui ngày xưa đi bộ đội, tui ở cùng chỗ với Thủ tướng của mình bây giờ đó nhen. Nhưng ổng lên nhanh quá, đúng là người ta có số. Nói là về hưu chứ đâu phải là tới tuổi hưu. Tui cũng bằng tuổi ổng. Sau khi ra khỏi bộ đội tui về làm ruộng, rồi đi làm bảo vệ năm ba nơi, rồi bị giảm biên chế, rồi lại làm ruộng. Nhưng rồi cuối cùng chỗ ruộng tui bị giải tỏa, đền được mấy cây, mua được cái xe này và mấy cái đồ dùng khác. Giờ thì chỉ còn biết lái xe kiếm sống thôi.

- Chú có biết cái nhà thờ họ, nghe nói xây rất lớn, của Thủ tướng ở đây không?

- Cái đó dân ở đây ai mà không biết, nó nằm trên đường Nguyễn Trung Trực, có tới đó không, tui chở đi.

- Chở cháu đến đền ông Nguyễn trước. Nhưng 2 năm qua cuộc sống của chú có thấy đỡ hơn không?

- Đỡ gì mà đỡ, nói thiệt là lúc ông Dũng mới lên, tui hy vọng lắm vì thấy ai cũng bảo ông ấy đổi mới lắm, lo cho dân hơn. Nhưng cái tui thấy rõ là cuộc sống tui ngày càng khó, tiền kiếm chẳng hơn mà còn ít đi, giá thì lên ào ào chóng mặt. Mấy năm trước thỉnh thoảng còn được ăn gà ăn thịt, giờ thì chẳng dám nghĩ tới. Dân nghèo tụi tui nói giỡn với nhau rằng Thủ tướng hứa đưa đất nước đi lên thì nó lên thiệt đó, giá cả lên vèo vèo đó không thấy sao?

- Nhưng mà chú có thấy cũng có nhiều người có cuộc sống đi lên chứ?

- Cái đó chỉ có quan chức thôi chú ơi, họ giàu lắm, ngày càng giàu, chẳng biết của để đâu cho hết. Một người làm quan cả họ được nhờ mà chú. Tui nghe đâu là Tư Thắng, em ruột của ông Dũng giờ giàu lắm, giàu nhất nhì ở Cần Thơ đó. Ngày xưa Tư Thắng ở đây toàn suốt ngày vô bia ôm, có khi ra khỏi quán xỉn dữ lắm, đón xe tôi chở về.

- Chú cùng tuổi với Thủ tướng, chú tuổi con trâu hả?

- Đúng vậy, năm nay sáu mươi rồi, năm sau bước qua năm tuổi. Còn ông Dũng nghe đâu tuổi thật là con cọp, khai nhỏ hơn 1 tuổi. Hồi ổng còn ở bộ đội, ổng là cấp trên nhưng tui thấy ổng chẳng có gì đặc biệt lắm, nhưng sau đó lên nhanh lạ lùng.

- Nhưng ông ấy phải giỏi cái gì lắm thì mới như thế được chứ chú?

- Giỏi gì chú ơi, ông ấy cũng dân mắm muối như tui thôi, nói thiệt lúc tui học xong tú tài thì ông còn chưa học xong cấp 1. Chẳng qua ba ổng là cận vệ của ông Kiệt, bảo vệ ông Kiệt thoát chết nhiều lần, sau này hy sinh nên ông Kiệt hứa lo cho con trai của người đã chết. Vậy nên ông Dũng mới lên được như vậy. Chứ giỏi thiệt cũng đâu có chắc lên được đâu chú ơi, nước mình ngàn đời nay vẫn vậy.

- Sao chú bi quan vậy? Cháu thấy cũng có cái tốt đấy chứ

- Chú ở xa tới hổng biết đâu, dân bị bóc lột, đàn áp ghê lắm. Lúc ông Dũng mới lên dân nghèo tụi tui nói nhau rằng chắc ổng sẽ lo cho dân nơi này vì ổng lớn lên từ nơi này, không để dân bị oan ức. Nhưng oan ức ngày càng tăng lên

- Chú có nghe cái vụ dân Kiên Lương bị đàn áp ở đây không?

- Có chứ, cái đó ở đây ai cũng biết.

- Xong chỗ đền ông Nguyễn, chú chở cháu đến đó nhé.

Vụ Việc Bauxite

Phạm Đình Trọng,

Lề Bên Trái - daohieu.wordpress.com

14.07.2009

Sáng chủ nhật, tôi vừa mở máy vi tính mới viết được mấy dòng thì có chuông gọi cửa làm đứt mạch suy nghĩ. Xuống cầu thang ra mở cửa, thấy ông hàng xóm là đảng viên cùng sinh hoạt tổ đảng với tôi mà ít ngày trước tôi đã phải mất một buổi tối họp kiểm điểm ông về cái tật lãng nhách, rất không đáng có ở một đảng viên của đảng cách mạng, đảng chính trị là tật tối ngày nhậu nhẹt bét nhè, bê tha, đã kéo dài suốt nhiều năm của ông. Nay một người như thế đến bảo tôi nộp cho ông bản thu hoạch học tập đạo đức Hồ Chí Minh!

Cuộc học tập tư tưởng, làm theo đạo đức Hồ Chí Minh tiến hành rầm rộ suốt mấy năm nay trên cả nước đã bộc lộ rất rõ tính hình thức, phô trương, màu mè, tốn kém, đầy sự áp đặt duy ý chí, đầy tính tôn giáo tụng niệm, thể hiện cung cách làm công tác tư tưởng theo lối mòn xưa cũ, đã quá lạc hậu trong thời công nghệ thông tin đã đi vào từng gia đình, đã đến với từng cá nhân, trong thời kinh tế thị trường quyết liệt, nghiệt ngã, cuộc sống đã trở về với những giá trị thiết thực, con người phải đối mặt với một thực tế phũ phàng của một xã hội tiêu dùng, xã hội bị chi phối, phân hóa quyết liệt bởi vật chất! Nhìn ông đảng viên nát rượu đến đôn đốc tôi nộp bản thu hoạch học tập đạo đức Hồ Chí Minh, tôi lại nghĩ đến những ông quan tham nhũng có mặt ở khắp nơi, ở mọi cấp, những người đang đôn đáo phát động và thành kính học tập đạo đức Hồ Chí Minh, những diễn viên đang diễn vở kịch học tập đạo đức Hồ Chí Minh. Không, tôi không thể tham gia vở diễn ấy. Chỉ chứng kiến vở diễn tôi đã bứt rứt không yên làm sao tôi có thể tham gia cùng họ được! Tôi nói với ông đảng viên nát rượu: Nhờ anh báo cáo rằng tôi không làm bản thu hoạch cũng như tôi đã không đi nghe buổi lên lớp về đạo đức Hồ Chí Minh do đảng ủy phường 15 quận Tân Bình tổ chức.

1. MỖI NGƯỜI DÙ VĨ ĐẠI ĐẾN ĐÂU CŨNG CHỈ CÓ MỘT GIAI ĐOẠN LỊCH SỬ NHẤT ĐỊNH

Tôi rất kính trọng nhân vật lịch sử Hồ Chí Minh. Tôi đánh giá cao vai trò lịch sử của Hồ Chí Minh cũng như tôi đánh giá cao tư tưởng nhân dân, đạo đức yêu nước, giản dị, khiêm nhường, gần dân của Hồ Chí Minh. Nhưng Hồ Chí Minh gắn liền với phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, gắn liền với cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. Thời đại Hồ Chí Minh là thời đại giải phóng dân tộc, thời đại giành độc lập dân tộc. Thời đại cách mạng giải phóng dân tộc đã qua. Việt Nam cũng như cả thế giới thứ ba vừa giành được độc lập đã bước vào thời đại mới, thời đại phát triển kinh tế, chăm lo cuộc sống riêng tư của mỗi người, mỗi nhà, nỗ lực phấn đấu vì sự phồn vinh, giàu mạnh của mỗi dân tộc.

Thời đấu tranh cách mạng giành độc lập, một dân tộc nhỏ bé, nghèo nàn, lạc hậu phải chiến đấu với kẻ thù xâm lược giàu có, hùng mạnh, có vũ khí hiện đại thì vũ khí vô cùng quan trọng tạo nên sức mạnh to lớn cho dân tộc nhỏ bé là ý chí, tinh thần quả cảm, là khối đoàn kết dân tộc muôn người như một xả thân vì nghĩa lớn độc lập dân tộc.

Trong cuộc chiến đấu giành độc lập, cuộc sống riêng tư của mỗi cá nhân phải gác sang một bên, không được quan tâm nhìn nhận. Chỉ có sự sống còn của cả dân tộc mới là nỗi đau đáu của mọi con tim. Cuộc sống cá nhân phải hi sinh. Ý chí của cá nhân cũng là ý chí của cả dân tộc. Để có mặt được trong cuộc sống đó, con người phải sống khác bình thường, sống bằng lí chí, niềm tin. Đó là không gian linh thiêng để những con người huyền thoại xuất hiện. Hàng chục ngàn, hàng trăm ngàn con người Việt Nam huyền thoại có tên và không tên đã xuất hiện trong cuộc chiến tranh huyền thoại giải phóng dân tộc suốt ba mươi năm qua. Hồ Chi Minh là con người huyền thoại lớn nhất trong những con người Việt Nam huyền thoại đó.

Con người huyền thoại phải có không gian huyền thoại. Con người huyền thoại và không gian huyền thoại là cặp phạm trù luôn đi với nhau. Sự nghiệp lớn tạo ra con người huyền thoại và không gian huyền thoại. Đánh giặc giữ nước là một sự nghiệp lớn. Xây dựng đất nước cũng là một sự nghiệp lớn nhưng chúng ta không có không gian huyền thoại và con người huyền thoại trong xây dựng đất nước!

Đại bại trong chiến tranh thế giới thứ hai, trên cơ thể đất nước Nhật chỉ có tro tàn đổ nát và trên cơ thể con người Nhật còn nhức nhối vết thương phóng xạ sau khi nước Nhật phải hứng chịu hai quả bom nguyên tử. Đất nước ấy, tài nguyên lại không có gì. Nhưng là dân tộc có ý chí khẳng định rất cao, có ý thức dân tộc rất mạnh, lại được sống trong xã hội dân chủ của nền dân chủ tư sản, những hiền tài của đất nước được trọng dụng, nội lực nhân dân được huy động, nước Nhật đã nhanh chóng cất mình đứng dậy, chỉ ba mươi năm sau trở thành cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, làm nên huyền thoại Kinh – Tế – Nhật – Bản làm ngỡ ngàng cả thế giới. Việt Nam bước ra khỏi chiến tranh, kinh tế miền Nam vẫn đứng đầu Đông Nam Á, miền Bắc vẫn có than đá, thủy sản xuất khẩu. Ý chí khẳng định, ý thức dân tộc của người Việt cũng không hề thua kém người Nhật. Ý chí ấy lại được cổ vũ mạnh mẽ bởi chiến thắng huy hoàng trong chiến tranh. Tưởng như nhân dân Việt Nam sẽ làm nên một huyền thoại mới trong xây dựng đất nước. Nhưng huyền thoại đã không xảy ra vì những người lãnh đạo đất nước đã không có cùng ý thức dân tộc với người dân. Những người lãnh đạo đất nước vẫn chưa thoát ra khỏi cuộc đối đầu ý thức hệ giai cấp, vẫn mê muội đấu tranh giai cấp, lấy giai cấp trấn áp dân tộc tạo nên cuộc đại li tán dân tộc! Với sự trấn áp đó, không phải chỉ có người dân miền Nam, người dân miền Bắc cũng lũ lượt bỏ đất nước ra đi, tạo nên làn sóng di tản đầy bi thảm cho dân tộc và tạo nên nỗi ô nhục “Thuyền nhân Việt Nam” trước thế giới! Vẫn duy trì đối đầu ý thức hệ, không bình thường hóa quan hệ với Mĩ để rồi phải nhận lấy cuộc bao vây cấm vận kinh tế của Mĩ. Những điều đó làm cho đất nước không thể cất mình lên nổi. Ba mươi năm sau chiến tranh, kinh tế Nhật Bản từ số không trở thành nền kinh tế hàng đầu thế giới. Ba mươi năm sau chiến tranh, từ vị trí đứng đầu Đông Nam Á, kinh tế Việt Nam tụt lại sau các nước Đông Nam Á vài chục năm!

Trong sự nghiệp lớn xây dựng đất nước không tạo ra được huyền thoại lại có quá nhiều sai lầm, đổ vỡ, cuộc sống có quá nhiều chụp giựt, lừa lọc, bạo lực, kẻ mạnh quyền mạnh thế ức hiếp người thân cô thế yếu. Đưa con người huyền thoại Hồ Chí Minh vào cuộc sống chụp giựt, lừa đảo, hỗn loạn, nhâng nháo ấy là sự lạc lõng thảm hại!

Một con người bằng xương bằng thịt, một con người thực sự là người dù vĩ đại, kiệt xuất, cao đẹp đến đâu cũng vẫn có những hạn chế, những khiếm khuyết, có cả những mềm yếu, ngã lòng. Lại càng không thể tránh được những ham muốn, đòi hỏi bình thường của con người bình thường. Cuộc chiến đấu cam go của dân tộc nhỏ bé chống lại đội quân xâm lược khổng lồ, dân tộc ấy cần có ý chí, tinh thần quả cảm, lại càng cần có lãnh tụ thiêng liêng tập hợp được sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc. Vị lãnh tụ ấy không tự nhiên mà có. Chính khát vọng giải phóng dân tộc của nhân dân đã tô vẽ và tạo dựng lên vị lãnh tụ thiêng liêng ấy. Huy động lịch sử, văn hóa, nhân dân còn huy động cả thần linh để thần thánh hóa lãnh tụ của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm. Chấm mỡ viết chữ lên lá cây để kiến gặm theo vết mỡ tạo thành hàng chữ “Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần”. Lá cây mang hàng chữ theo suối nhỏ chảy ra sông lớn, phát tán rộng rãi khắp trong nhân dân. Hàng chữ trên lá cây trở thành thần bí thiêng liêng, trở thành lời thần linh mách bảo người dân rằng Lê Lợi, Nguyễn Trãi mang mệnh Trời dựng cờ khởi nghĩa đánh giặc cứu nước. Vị hào trưởng nông dân nơi góc rừng heo hút Lam Sơn được thần thánh hóa đã trở thành trung tâm tập hợp sức mạnh đoàn kết dân tộc đánh đuổi quân Minh giành độc lập.

Ngay sau ngày 2.9.1945, hầu hết người dân Việt Nam vẫn ngơ ngác chưa biết Hồ Chí Minh là ai! Thù trong đe dọa, giặc ngoài lăm le, nền độc lập non trẻ đang ngàn cân treo trên sợi tóc. Tình thế ấy đòi hỏi phải có một lãnh tụ đủ uy tín tập hợp sức mạnh nhân dân bảo vệ độc lập. Hồ Chí Minh liền tự tay viết tập sách “Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch” và kí tên người viết là Trần Dân Tiên. Những mẩu chuyện kể tưởng như chân thực nhưng vẫn mang không khí huyền thoại, mang cảm hứng anh hùng ca. Trong tập sách đó cũng chính Hồ Chí Minh tự nhận là Cha già Dân tộc! Từ đó những bài hát Lãnh tụ ca của các nhạc sĩ, những tranh, tượng Cha già Dân tộc Hồ Chí Minh của các họa sĩ, nhà điêu khắc, những chuyện kể về Bác Hồ kính yêu của các nhà văn, các nhà cách mạng, các nhà văn hóa, trí thức, của cả đông đảo quần chúng công nông binh đều với cảm hứng anh hùng ca, với tình cảm thành kính thiêng liêng càng thần thánh hóa Hồ Chí Minh đậm đặc hơn. Những việc làm đó là rất cần thiết khi đang phải chiến đấu gay go với kẻ thù xâm lược. Nếu không có tình cảm thiêng liêng dành cho Hồ Chí Minh thì không có chín phút lẫm liệt đi vào lịch sử của Nguyễn Văn Trỗi. Đứng trên pháp trường, trước họng súng hành quyết, Nguyễn Văn Trỗi giật tấm vải đen bịt mắt, ưỡn ngực hô ba lần Hồ Chí Minh muôn năm trước khi bị loạt đạn xé nát ngực!

Trong đấu tranh cách mạng và trong những cuộc chiến tranh không cân sức vừa qua, đồng bào chiến sĩ ta luôn phải đối mặt với cái chết và mỗi người luôn sẵn sàng nhận lấy cái chết vì sự sống còn của dân tộc, của Tổ quốc. Năm 1944, chiến sĩ du kích Ba Tơ hô: Hi sinh vì Tổ quốc. Năm 1946, chiến sĩ cảm tử Thủ đô ôm bom ba càng lao vào xe tăng giặc Pháp hô: Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Những tiếng hô ấy âm vang trong suốt ba mươi năm chiến tranh giữ nước. Trong sự xả thân cứu nước đó, yếu tố tinh thần là quyết định. Truyền thống dân tộc, không gian huyền thoại của cuộc kháng chiến, gương anh hùng dũng sĩ và nhất là tình cảm thiêng liêng đậm màu tôn giáo giành cho lãnh tụ thần thánh Hồ Chí Minh làm nên tinh thần đó.

Trở về cuộc sống làm ăn đời thường, hàng ngày hàng giờ không còn đối mặt với cái chết nữa mà phải đối mặt với những bài toán kinh tế. Đời sống riêng tư mỗi người, đời sống kinh tế gia đình, đời sống kinh tế quốc gia đều đặt ra những bài toán cụ thể, thiết thực của đời thường. Trước những bài toán ấy, yếu tố tinh thần không còn quyết định nữa mà quyết định là yếu tố thực tế, yếu tố tỉnh táo, trí tuệ, yếu tố nắm bắt đầy đủ, kịp thời thông tin. Chỉ có tình cảm hai nước cùng là cộng sản phải đoàn kết bảo vệ chủ nghĩa xã hội, chỉ có tinh thần quốc tế vô sản, không có thực tế của của đời sống kinh tế khắc nghiệt, thiếu sự tỉnh táo lạnh lùng của người làm kinh tế, lại càng thiếu trí tuệ của khoa học công nghệ, chúng ta đã kí hợp đồng với Trung Quốc hợp tác khai thác bô xít ở Tây Nguyên, đẩy đất nước ta vào những thảm họa khủng khiếp và bi thảm. Làm kinh tế chỉ bằng tinh thần và tình cảm nguy hại như vậy đó! Học tập đạo đức Hồ Chí Minh hoàn toàn chỉ là tinh thần và tình cảm!

Hồ Chí Minh có những phẩm chất đáng quí của thời nghèo khổ thắt lưng buộc bụng đánh giặc. Chiếc chiếu cói trải giường ngủ của Hồ Chí Minh trên nhà sàn đã cũ rách nhưng Hồ Chí Minh không cho thay. Nó mới rách một chỗ mà bỏ cả chiếc chiếu thì phí quá! Nói vậy và Hồ Chí Minh lấy kim chỉ tự khâu chỗ rách lại! Nhưng ngày nay ngân sách nhà nước vừa phải đổ ra hàng ngàn tỉ đồng để kích cầu, kích thích tiêu dùng để phát triển sản xuất. Cái chiếu cói cũng như mọi hàng hóa khác đều có giới hạn sử dụng. Giới hạn sử dụng ấy được ngôn ngữ quốc tế hóa là “đát”. Hết đát thì phải bỏ, thay cái khác. Hàng hóa có tiêu thụ được, sản xuất mới phát triển. Một thí dụ để thấy một phẩm chất rất đáng quí của Hồ Chí Minh ngày nào nay cũng không thể “học tập” được nữa!

Nhân vật lịch sử dù vĩ đại đến đâu cũng đều có đát. Hết đát, hết thời đại của mình thì lui về quá vãng, lui về thời của mình để thời đại khác xuất hiện, để nhân vật lịch sử khác thay thế. Ồn ào lôi nhân vật lịch sử từ quá vãng ra hiện tại là việc làm trái tự nhiên, trái qui luật, là phủ nhận hiện tại. Với công tác tư tưởng, đó là sự yếu kém, không biết làm việc, đành lôi bài bản cũ ra xào xáo lại!

2. SỰ CHỐI BỎ TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

Tư duy phương Tây coi trọng cái lí. Những gì của tự nhiên không phù hợp với con người đều là bất hợp lí, đều cần cải tạo. Phương Tây đặt con người đối mặt với tự nhiên, con người luôn lăm le cải tạo tự nhiên. Tư duy phương Đông hướng vào cái Tâm. “Chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài” (Nguyễn Du). Coi tự nhiên cũng như con người, đều là chủ thể thế giới, triết lí phương Đông không đẩy con người đối lập với tự nhiên mà đòi hỏi con người sống hòa thuận với tự nhiên. Ngôi nhà sàn nhỏ bé của Hồ Chí Minh núp trong cây xanh, soi bóng xuống hồ cá trong rừng cây xao xác gió ở Phủ Chủ tịch giữa Hà Nội là cách sống hòa vào thiên nhiên, là tư tưởng triết lí phương Đông của Hồ Chí Minh. Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người. Hồ Chí Minh nhắc lại lời của nhà hiền triết phương Đông như vậy và đi đâu thăm hỏi đồng bào chiến sĩ Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở việc trồng cây không phải chỉ vì lợi ích mười năm sau được hái quả, thu hoạch gỗ mà còn vì cây xanh là thiên nhiên, là màu xanh vĩnh hằng của sự sống.

Tư tưởng lớn, xuyên suốt, nhất quán trong suốt cuộc đời Hồ Chí Minh là tư tưởng Nhân dân. Với tư tưởng Nhân dân, Hồ Chí Minh dựng lên nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước với những tiêu chí thiết thực, đáp ứng nỗi khát khao Dân chủ cháy bỏng của Nhân dân. Với tư tưởng Nhân dân, Hồ Chí Minh đã xây dựng lên bản Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp đưa Nhân dân lên chủ thể xã hội. Với tư tưởng Nhân dân, Hồ Chí Minh đã đổi tên đảng Cộng sản Đông Dương huyễn hoặc mang những tham vọng viển vông thành đảng Lao động Việt Nam bình dị, gần gũi với Dân. Khi buộc phải tiến hành chiến tranh bảo vệ nền độc lập thì cuộc chiến tranh do Hồ Chí Minh phát động cũng là cuộc chiến tranh Nhân dân, dựa vào Nhân dân tiến hành chiến tranh giữ nước.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bình dị vậy thôi. Những người tự nhận là học trò gần gũi của Hồ Chí Minh, luôn ra rả nói học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh nhưng hoàn toàn làm trái với tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, hoàn toàn chối bỏ, phủ nhận tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Với triết lí phương Đông, con người sống chết đều hòa vào thiên nhiên, Hồ Chí Minh viết rõ ràng trong di chúc đưa tro xác Hồ Chí Minh về với đất đai. Với tư tưởng Nhân dân, Hồ Chí Minh không chấp nhận hoang phí tiền bạc của Dân. Khi sống, Hồ Chí Minh cần kiệm, giản dị, sinh hoạt như người dân thường. Cả đời làm Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh chỉ có hai kiểu trang phục, bộ quần áo nâu nông dân và bộ quần áo ka ki cán bộ như mọi cán bộ bình thường. Cơm dưa cà đạm bạc. Chiếc ô tô của Chủ tịch nước chỉ là ô tô thông thường đã chạy hơn mười năm Hồ Chí Minh vẫn không cho đổi xe mới . . . Khi chết, Hồ Chí Minh chỉ mong muốn tro xác về với đất đai cả ba miền đất nước. Nơi Hồ Chí Minh về với đất chỉ cần mái chòi đơn sơ trên đồi cây mang màu xanh bất tận của thiên nhiên đất nước. Hồ Chí Minh ngăn cấm không cho sử dụng tốn kém tiền bạc của Dân cho cái chết của Hồ Chí Minh. Mong muốn giản dị về với đất đai của Hồ Chí Minh đã không được thực hiện, những người ra rả học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh còn đổ không thương xót số tiền khổng lồ của Dân để xây lăng mộ, duy trì bộ máy đồ sộ, cả một Bộ Tư lệnh lăng để bảo quản thi hài, quản lí lăng mộ Hồ Chí Minh! Cho đến nay, cả đến Quốc hội của Dân cũng không được biết số tiền khổng lồ đó là bao nhiêu!

Điều bất nhẫn với Dân và xúc phạm đạo đức Hồ Chí Minh hơn nữa là nhà nước đổ số tiền khổng lồ ra xây dựng và duy trì lăng Hồ Chí Minh khi hơn mười triệu Dân miền Bắc đang đói lay đói lắt, trẻ thơ không đủ cơm ăn, người bệnh không có viên thuốc uống, người nông dân thu hoạch lúa, đóng thuế rồi chỉ còn bữa cháo bữa rau cầm hơi!

Trong đoàn nhà văn Việt Nam sang Ấn Độ tham dự một hoạt động văn chương quốc tế ở thành phố Kolkata, lúc vui chuyện với các bạn Ấn Độ, tôi nhắc đến việc Ấn Độ đã trở thành cường quốc nguyên tử, tưởng các bạn Ấn Độ sẽ tự hào lắm. Nhưng tôi thấy mọi người đều im lặng, vẻ mặt tư lự rồi nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa Chàm đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Ấn Độ – Việt Nam (Indo – Vietnam Solidarity Committee), ông Geetesh Sharma nói: Để có nguyên tử, cho đến hôm nay hơn năm mươi phần trăm dân số Ấn Độ còn phải sống trong nghèo khổ và những khu nhà ổ chuột cứ lan rộng khắp đất nước Ấn Độ! Nghe người bạn thân thiết của Việt Nam nói vậy tôi lại thầm so sánh: Hơn năm mươi phần trăm dân số sống trong nghèo khổ để Ấn Độ có nguyên tử vẫn còn hơn là hơn mười triệu dân Việt Nam cũng là hơn năm mươi phần trăm dân số lúc đó phải sống trong nghèo khổ để có lăng mộ Hồ Chí Minh! Đó là điều trái với đạo đức Hồ Chí Minh, là sự phỉ báng tư tưởng Nhân dân của Hồ Chí Minh!

Làm trái tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh không phải là cá biệt mà là việc làm có tính toán, có hệ thống từ nhỏ đến lớn, từ chi tiết đến đại thể, từ sự việc cụ thể đến vấn đề khái quát, có sự thống nhất của nhiều thế hệ lãnh đạo kế tiếp sau Hồ Chí Minh.

Nhà nước Dân chủ là khát vọng của mọi thân phận người Dân nước Việt, là xu thế của thời đại. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã mở ra thời đại Dân chủ hóa cho cả thế giới thứ ba. Sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi bảo vệ thành công nền Độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã kích hoạt cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới trở thành dòng thác cách mạng thế giới. Vì thế tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là sự ngưỡng vọng của thế giới, là niềm tự hào to lớn của mọi người dân Việt Nam. Cho đến nay tiến trình dân chủ hóa vẫn đang diễn ra trên toàn thế giới. Ở nước ta, tiến trình dân chủ hóa vẫn còn ở chặng khởi đầu, còn nhiều dò dẫm và trở ngại. Dân chủ vẫn đang là nỗi thèm khát và là nguồn cổ vũ mạnh mẽ người dân đi tới, vượt qua mọi trở ngại, giành lấy một nền dân chủ thực sự và đầy đủ. Thế mà tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mang tư tưởng Dân chủ của Hồ Chí Minh, mang khát vọng Dân chủ của cả dân tộc Việt Nam đã bị những người luôn cao giọng học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh loại bỏ thẳng thừng để thay thế bẳng tên gọi xa lạ, ngoại lai: Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam!

Trong khái niệm, trong ý thức, trong tình cảm mọi người dân Việt Nam, tiếng gọi Việt Nam bao giờ cũng phải đưa lên trên cùng. Việt Nam! Việt Nam! Việt Nam! Ôi nước Việt yêu dấu ngàn năm! Tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thân thiết như máu thịt chính là do đáp ứng tình cảm đó. Nay một ngôn từ xa lạ, xã hội chủ nghĩa, ngôn từ chỉ gợi lên những kí ức đau buồn của cải cách ruộng đất, cải tạo tư sản, của những cuộc đấu tranh giai cấp khốc liệt triền miên, trở thành tên nước Việt và tên gọi Việt Nam thân yêu như tên người Mẹ hiền, như tên người thương đã bị chìm khuất, bị đè bẹp, bị đẩy xuống cuối cùng trong chuỗi ngôn từ lạnh lùng, nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam!

Thể chế Dân chủ cần thiết cho người dân Việt Nam như khí trời cần thiết cho sự sống. Thể chế ấy bị vất bỏ để thay thế bằng khái niệm mơ hồ, viển vông, không có thật, khái niệm chỉ có trong ảo thuyết. Đó là sự chối bỏ phũ phàng tư tưởng Hồ Chí Minh!

Chính đảng cách mạng Hồ Chí Minh dựng lên là sự tập hợp từ những nhóm cộng sản Việt Nam hình thành trong thời kì lây lan của phong trào cộng sản thế giới. Vì thế chính đảng ấy ban đầu mang tên cộng sản, mang dấu ấn hoàn cảnh lịch sử ra đời. Nhưng đến năm 1951, khi cách mạng Việt Nam đã lớn mạnh, cách mạng đã giành được quyền chủ động và thế phản công trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, đang tiến tới ngày giải phóng đất nước, Hồ Chí Minh liền đổi tên đảng là đảng Lao động Việt Nam. Tuy vẫn phải giữ liên hệ chặt chẽ với các đảng cộng sản và các nước cộng sản để nhận sự hỗ trợ cần thiết cho cuộc kháng chiến chống Pháp nhưng tên đảng Lao động Việt Nam đã bộc lộ rất rõ tư tưởng Dân tộc, tư tưởng hướng nội của Hồ Chí Minh. Khi đất nước đã được hoàn toàn giải phóng, chúng ta đã thoát khỏi thân phận là lực lượng xung kích phải đứng ở mũi nhọn trong cuộc đối kháng ý thức hệ thế giới là khi chúng ta càng phải hướng nội, càng phải nêu cao tư tưởng Dân tộc của Hồ Chí Minh để hòa giải, hòa hợp dân tộc, dồn sức xây dựng lại đất nước sau chiến tranh. Nhưng thế hệ lãnh đạo kế cận Hồ Chí Minh tự nhận là những học trò gần gũi nhất của Hồ Chí Minh lại phủ nhận tên đảng Lao động Việt Nam mang văn hóa Việt Nam coi trọng người lao động, mang tâm lí, tính cách con người Việt Nam là phủ nhận bản sắc Việt Nam để đồng hóa Việt Nam với thế giới cộng sản chỉ nhìn nhận giai cấp!

Vất bỏ tư tưởng dân tộc, tư tưởng hướng nội của Hồ Chí Minh, vẫn say sưa quyết liệt với bạo lực chuyên chính vô sản, vẫn say sưa quyết liệt đối đầu ý thức hệ, lấy giai cấp trấn áp dân tộc, đưa đất nước đến hai thảm họa: Phá hoại khối đoàn kết dân tộc, tù đày, dằn mặt với những người con nước Việt ở phía bên kia ý thức hệ, bỏ phí một lực lượng lao động cao cấp vô cùng quí giá! Phá hoại tan hoang nền kinh tế miền Nam, một nền kinh tế tư bản cao hơn hẳn kinh tế xã hội chủ nghĩa miền Bắc!

Vất bỏ tư tưởng dân tộc, tư tưởng hướng nội của Hồ Chí Minh để hướng ngoại, vươn tới thế giới cộng sản khi thế giới cộng sản đang khủng hoảng toàn diện, đang thoái trào tan rã, đang lục đục gầm gừ năm bè bảy mối. Một lần nữa những người lãnh đạo Việt Nam ngây thơ, không đủ tầm lại đưa dân tộc Việt Nam trở thành vật hi sinh của thế giới cộng sản. Mâu thuẫn của thế giới cộng sản lại trút xuống đầu nhân dân Việt Nam, nhân dân Việt Nam lại phải hứng chịu cuộc chiến tranh đẫm máu ở biên giới phía Bắc kéo dài suốt mười năm, từ 1979 đến 1988. Đó là hậu quả của việc đi ngược tư tưởng dân tộc của Hồ Chí Minh.

Hiến pháp năm 1946 do Hồ Chí Minh soạn thảo được Quốc hội khóa I thông qua ngày 9.11.1946 đã cụ thể hóa tư tưởng Nhân dân của Hồ Chí Minh. Hiến pháp 1946 đã đưa nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ lên vị trí chủ thể xã hội, trao cho Nhân dân toàn bộ quyền bính xã hội: “Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt giống nòi, trai gái, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo” (Điều 1, điều đầu tiên Hiến pháp 1946). Hiến pháp 1946 đã cụ thể hóa quyền lực nhân dân khi ghi rõ: Những điều thay đổi Hiến pháp khi đã được Nghị viện ưng chuẩn thì phải đưa ra toàn dân phúc quyết (Điều 70, điều cuối cùng Hiến pháp 1946). Nhưng những Hiến pháp ban hành sau khi Hồ Chí Minh qua đời, Hiến pháp 1980, Hiến pháp 1992, đã tước bỏ vị trí làm chủ của Nhân dân, tước bỏ quyền bính xã hội của Nhân dân, trao quyền làm chủ xã hội cho đảng Cộng sản, trao toàn bộ quyền bính xã hội cho đảng Cộng sản, một đảng nắm quyền thống trị xã hội bằng bạo lực chuyên chính vô sản, bằng trấn áp giai cấp. Điều 4 Hiến pháp 1980 ghi: Đảng Cộng sản Việt Nam . . . là lực lượng duy nhất lãnh đạo đất nước, lãnh đạo xã hội. Điều 4 Hiến pháp 1992 lại ghi: Đảng Cộng sản Việt Nam . . . là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội! Chỉ một điều 4 của Hiến pháp 1980 và Hiến pháp 1992 đã tước đoạt toàn bộ quyền làm chủ xã hội của Nhân dân mà Hiến pháp 1946 của Hồ Chí Minh đã trao cho Nhân dân. Bao nhiêu thế hệ người Việt Nam đã ngã xuống, bao nhiêu xương máu đã đổ ra mới giành và giữ được độc lập. Nhưng nước có độc lập mà người Dân lại trở về thân phận trước năm 1945 khi đất nước còn nô lệ! Đó là nỗi cay đắng của Nhân dân khi tư tưởng Nhân dân của Hồ Chí Minh bị phản bội!

Những tư tưởng đạo đức cơ bản của Hồ Chí Minh đã bị chối bỏ thì việc rầm rộ học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có thực tâm?

3. CUỘC VẬN ĐỘNG LÀM ĐIỀU GIẢ DỐI

Phải nói thẳng rằng chính quyền nhà nước hiện nay là chính quyền tham nhũng. Chính quyền tham nhũng tạo ra luật pháp để tham nhũng. Luật để tham những rõ ràng nhất là luật Đất đai. Luật Đất đai ở điều 5 ghi: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu. Điều 7 lại ghi: Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và thống nhất quản lí nhà nước về đất đai. Câu chữ lủng củng và diễn đạt cầu kì có thể rút gọn lại là: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lí. Ruộng vườn mồ hôi xương máu của tổ tiên từ ngàn đời để lại bỗng thành sở hữu toàn dân! Cha chung không ai khóc, sở hữu toàn dân là vô chủ và quan tham thỏa sức vơ vét! Nhà nước quản lí nên quan chức nhà nước mặc sức cắm mốc thu hồi đất theo những tính toán vụ lợi của các quan. Thu hồi đất, phân lô chia chác cho các quan, chia cho vợ, con, họ hàng các quan. Thu hồi đất cho các dự án để ăn chặn tiền đền bù, ăn chênh lệch giữa giá đất đền bù và giá đất giao cho các dự án! Càng nhiều dự án thì các quan càng có nhiều tiền và dòng người dân khiếu kiện vì bị cướp đất, bị ăn chặn tiền đền bù càng nối dài theo năm tháng. Người nông dân mất đất phải phiêu bạt khắp nơi, từ vị trí làm chủ họ trở thành người đi làm thuê. Con gái ra thành phố làm tiếp viên cà phê đèn mờ, ra nước ngoài làm ô sin, làm nô lệ tình dục. Con trai đi bán sức lao động, làm thuê, làm mướn. Bần cùng và phẫn uất, có người trở thành trộm cướp. Có người già phải dắt cháu đi ăn xin!

Miệng hô hào chống tham nhũng nhưng chính quyền tham nhũng thì rất nương nhẹ, dửng dung với quốc nạn tham nhũng. Chính phủ nước ngoài cho ta vay vốn làm công trình. Công ti nước ngoài liền hối lộ quan chức ta để trúng thầu thi công công trình đó. Chính quyền nước ngoài đã đưa người hối lộ ra tòa án nhưng quan chức ta nhận hối lộ thì vẫn bình yên và chính quyền ta thì dửng dưng nói với nước ngoài: Cứ đưa chứng cứ ra, chúng tôi sẽ xử lí! Làm như hối lộ và nhận hối lộ chỉ là việc của mấy người nước ngoài!

Bố đứng đầu cơ quan phát hành tiền bạc nhà nước, con liền lập công ti in tiền cho bố. Bao nhiêu bê bối, lình xình đã phơi bày ra nhưng vẫn được bỏ qua! Dù chế độ tiền lương đã được cải thiện nhiều nhưng nếu không tham nhũng thì đồng lương quan chức không thể dư dả đến mức quan chức ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh thì về vùng xa mua hàng chục hecta đất làm trang trại, về những nơi kì thú như Sóc Sơn, Ba Vì, Nha Trang, Mũi Né, Đà Lạt mua biệt thự làm chốn đi về nghỉ ngơi. Các quan tỉnh lẻ thì về Hà Nội, vào thành phố Hồ Chí Minh mua đất, mua nhà cho con lớn con nhỏ, mua biệt thự chờ ngày về hưu. Lớp quan chức này đã vớ bẫm về nghỉ, hạ cánh an toàn, lớp quan chức sau lại cất cánh bay theo đường bay làm giầu, bòn rút tiền bạc nhà nước, bóp nặn dân của lớp quan chức trước. Tất cả đều an toàn, tất cả đều vô sự trở thành sự khuyến khích tham nhũng, trở thành sự hấp dẫn của chiếc ghế quan chức và chiếc ghế quan chức trở thành đắt giá trong thị trường mua quan bán chức!

Chuyện tham nhũng của bộ máy nhà nước ta không sao kể xiết. Bộ máy nhà nước tham nhũng ấy lại cao giọng rao giảng đạo đức Hồ Chí Minh, lại ồn ào rầm rộ học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thì đó là sự giả dối vô liêm sỉ, một sự giả dối tự nhiên như không, không còn biết ngượng, thì đó là một màn kịch vụng về, trơ trẽn! Và cuộc vận động học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trở thành cuộc vận động làm điều giả dối! Đó là sự suy đồi thảm hại của đạo đức xã hội!

Bộ máy tham nhũng làm cho chính quyền suy yếu, nhân dân oán giận, lòng người li tán. Trong tình thế đó, đưa Hồ Chí Minh ra, đưa những năm tháng đánh giặc hào hùng ra, đưa sự hi sinh to lớn của đồng bào chiến sĩ ra để ru ngủ nhân dân quên đi những nhức nhối hiện tại, để chính quyền tham nhũng núp bóng, ăn theo vinh quang của quá khứ mà tồn tại.

Đó là sự ăn mày dĩ vãng!

Kami, thành viên X-Cafe
13.07.2009

Chắc rằng khi đọc tựa đề này, bạn đọc sẽ liên tưởng tới bài tùy bút nổi tiếng "Đi tìm cái tôi đã mất" của nhà văn Nguyễn Khải xuất hiện trên mạng cách đây không lâu.

Vâng "cái tôi đã mất" thì nhà văn Nguyễn Khải đã diễn tả quá đầy đủ trong bài viết của ông, ở đây xin được bàn thêm về cái "chúng ta" đã mất trong hoàn cảnh của xã hội Việt Nam hôm nay.

Hẳn quý vị nếu ai đã từng sống trong thời bao cấp những năm 198X ở Việt Nam hẳn còn nhớ vở kịch sân khấu "Tôi và chúng ta" nổi tiếng một thời của cố tác giả Lưu Quang Vũ, một vở kịch được coi có tính dự báo khi đất nước ta đang trong giai đoạn bao cấp.Thời kỳ ấy cái tôi (cá nhân) hình như đã bị lãng quên hoặc coi nhẹ chỉ còn cái chúng ta (tập thể) được coi trọng và là chuẩn mực đạo đức cho người dân.

Đó là những chuyện của ngày xa xưa, của một thời đã qua nhưng đã đến lúc cần phải nhắc lại để cảnh báo những nhà quản lý, những nhà lãnh đạo vì hình như họ say sưa với khẩu hiệu đổi mới mà vô tình họ đã đánh mất cái nền tảng đạo đức cơ bản của con người đó là tính cộng đồng hay nói một cách khác đó là tinh thần mình sống hãy vì mọi người.

Tính cộng đồng thì bất kể xã hội nào cũng có,cũng được đề cao. Trong xã hội cộng sản nó được gọi bằng các mỹ từ tính tập thể, tình đồng chí, tình đồng đội ..., trong xã hội dân chủ tự do thì được gọi là tính cộng đồng, tình đồng bào... nhưng có lẽ bao hàm nhất là từ chúng ta hay cụ thể hơn là vì mọi người.

Sự xuống cấp của tính cộng đồng của con người Việt Nam trong xã hội chúng ta đang sống đã tới hồi cảnh báo. Nhìn từ một sự việc nhỏ mà hàng ngày chúng ta bắt gặp trên đường trong những lúc ách tắc giao thông là biểu hiện cụ thể.

Tại những nút giao thông quan trọng hay không quan trọng, vào thời gian cao điểm do mật độ xe cộ quá lớn so với năng lực giao thông và trình độ chỉ huy điều phối giao thông của lực lượng Cảnh sát giao thông rất dễ dàng cho chúng ta thấy các hình ảnh hỗn độn, vô tổ chức mạnh ai người nấy tìm đường thoát ra bằng mọi biện pháp như chạy xe lên vỉa hè, chạy lấn làn đường của mình sang chiều ngược lại bất kể việc chấp vi phạm luật giao thông hay tối thiểu là các chuẩn mực đạo đức ứng xử giữa con người và con người miễn là thỏa mãn được cái ích kỷ của cá nhân mình kiểu coi những người xung quanh là "chết rồi". Chính vì lý do đó mà tắc ít thành ra tắc lâu bởi cái vòng luẩn quẩn đó cũng chỉ vì thiếu ý thức cộng đồng.

Tình trạng này trở thành phổ biến,không dừng lại ở những chàng thanh niên trẻ nghịch ngợm, mà nó đã thành phản xạ của hầu hết mọi người lưu thông trên đường phố,bất kể tuổi tác,nghề nghiệp họ nhìn những người xung quanh với đôi mắt "mang hình viên đạn". Họ tìm mọi cách, bất chấp mọi thứ để sẵn sàng lao xe của mình vào những khe trống hiếm hoi trong một rừng xe cộ bất kể có cản trở luồng giao thông hay những trở ngại khác cốt để nhích lên phía trước vài chục centimet tự hồ như một chiến binh trong một cuộc chiến.

Tôi đã có dịp qua Thái Lan làm việc đã chứng kiến cảnh tắc nghẽn giao thông của thủ đô Bangkok với mật độ giao thông khủng khiếp gấp nhiều lần ở các thành phố lớn ở Việt Nam,số lượng xe hơi lưu thông tại thủ đô Bangkok giờ cao điểm lên tới cả chục triệu chiếc xe các loại đa phần là xe hơi mà chưa từng một lần nhìn thấy cảnh hỗn loạn như ở Hà Nội hay Sài Gòn. Mặc dù lưu lượng xe lớn nhưng người Thái Lan họ tuân thủ luật giao thông rất nghiêm ,không có hiện tượng giành ,chạy lấn làn đường được phép của họ, nhìn chung họ cư xử theo nguyên tắc mình vì mọi người và mọi người vì mình,điều này được bạn có thể thấy rất rõ .

Nhận định này được kiểm chứng khi tôi về một tỉnh lẻ vùng miền nam Thái Lan trong chuyến công tác vừa qua. Thường ở Thái Lan vào buổi sáng và buổi chiều mật độ giao thông rất lớn, tại các nút giao thông đều có đèn tín hiệu giao thông và cảnh sát chỉ huy, dòng xe cộ tuân theo các hiệu lệnh để di chuyển hoặc dừng rất trật tự là lẽ thường tình. Nhưng điều gây ngạc nhiên cho tôi là tại một ngã tư không có đèn hiệu,không có cảnh sát giao thông tôi thấy mọi việc vẫn diễn ra một cách bình thường,tự người lái xe họ tuân thủ nghiêm ngặt,sẵn sàng nhường đường cho các chiều theo quy luật chiều quay kim đồng hồ,hết xe hướng nọ,hướng kế tiếp sẽ tiếp tục chạy tuần tự như vậy, không hề thấy có bất kỳ phương tiện giao thông nào tự ý vi phạm.

Đây là điều bất ngờ lớn ,đó là bằng chứng về tính cộng đồng của người dân Thái Lan và chính từ đó buộc tôi phải tự tìm hiểu rằng vì sao người Việt Nam chúng ta không có như người dân Thái Lan và có câu trả lời đó là vì tính cá nhân hay nói một cách khác cái tôi của người Việt lớn quá, họ coi cá nhân mình là trên hết bất kể đồng bào hay dân tộc của họ có ra sao đi chăng nữa.

Đó cũng là lý do mà tôi hiểu rằng người dân Việt Nam hầu hết mọi tầng lớp nhân dân, kể cả thành phần trí thức. Họ thờ ơ, thản nhiên với sự đe dọa đến sự tồn vong của tổ quốc, dân tộc mình trước sự lấn áp của anh chàng khổng lồ phương bắc, hay sự đe dọa về môi trường sống của mình trong bauxite Tây Nguyên mà họ là một trong những người chịu ảnh hưởng trực tiếp.Đó cũng chính là nguyên nhân mà giới trẻ Việt Nam hôm nay họ rất quan tâm và và tỏ ra đau xót trước tin ca sĩ MJ từ trần mà cảm thấy dửng dưng trước tin Hoàng Sa,Trường Sa đã đang và sẽ mất, tin ngư dân Việt Nam bị cấm đánh cá trên hải phận của Tổ quốc mình, một quốc gia có chủ quyền.

Đến Thái Lan dịp này tôi cũng hiểu rõ hơn vì sao các cuộc biểu tình ôn hòa,bất bạo động của người Thái liên tiếp xảy ra của các lực lượng "áo đỏ", "áo vàng"được tổ chức rất quy củ và thành công nguyên nhân cũng là do tính cộng đồng của họ, đề tài này sẽ xin được viết ở một bài viết khác.

Cái tôi hay tính ích kỷ của người Việt Nam hiện nay phải chăng là sự may mắn của đảng CSVN và đồng cũng là một mất mát lớn của dân tộc Việt Nam hôm nay?

Chúng ta phải làm gì đây để đánh thức mọi người để tìm lại cái chúng ta đã mất trước khi dân tộc Việt Nam trở thành một sắc tộc thiểu số của một khu tự trị như Tây Tạng hay Tân Cương hôm nay.

Đó chính là hãy để cái tôi, cái cá nhân của mình nhỏ lại và thấp hơn cái chúng ta , cái của cộng đồng, của dân tộc và của tổ quốc Việt Nam mình cao là cao nhất.

Đồng bào mình, những người xung quanh mình, dân tộc của mình và tổ quốc Việt Nam phải là trên hết.

Như vậy mới mong có được sự trường tồn, thịnh vượng và hùng mạnh cho dân tộc Việt Nam của mọi người chúng ta.

Khi chúng ta hân hoan ăn mừng chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, thì chúng ta không biết rằng những đợt đấu tố, cải cách ruộng đất, chỉnh phong... đang chờ chúng ta. Trong 2 năm 1955, 1956, theo gợi ý, và phần nhiều là ép buộc của Trung Quốc, nhà nước VN dân chủ non trẻ và ngây thơ phải thực hiện các cuộc cải cách ruộng đất theo mô hình Trung Quốc, mà kết quả là hàng vạn người đã bị giết oan, lòng tin của nhân dân vào Đảng lao động VN bị giảm sút nghiêm trọng. Khi đó, Bác Hồ và Đảng Lao động VN đã phải đứng lên xin lỗi nhân dân.

Ngừi VN ta đã hùng hục lao vào cuộc chiến đấu với thực dân Pháp, mà không nghĩ tới kẻ thù nguy hiểm ở đằng sau lưng ta. Đó là kẻ thù truyền kiếp hàng nghìn năm của dân tộc ta, và chắc chắn là nguy hiểm hơn thực dân Pháp nhiều.

Hiệp định Giơ-ne -vơ về hòa bình ở VN, kẻ thù truyền kiếp đó đã ép ta phải ký tạm phân chia nước ta từ vĩ tuyến 17, chứ không phải 16 như phái đoàn ta đấu tranh đòi thực hiện.

Điều đó gây ra khó khăn cho ta, là một nguyên nhân quan trọng khiến cuộc chiến tranh thống nhất đất nước phải kéo dài tới 21 năm, từ năm 1954 đến 1975.

Và khi chúng ta lại hùng hục lao vào cuộc chiến tranh với người Mỹ, thì chúng ta không biết rằng nguy cơ mất quần đảo Hoàng Sa đang đến gần. Năm 1974, "người bạn lớn" tranh thủ lúc người Mỹ rút khỏi miền Nam, và lợi dụng lòng tin vào tình bạn, tình đồng chí của Chính phủ VN phía Bắc, đã bất ngờ tấn công lấy toàn bộ quần đảo Hoảng Sa.

Suốt 4000 năm lịch sử của cha ông ta, quần đảo Hoảng Sa không mất. Nhưng nay, vì Đảng ta tin vào người bạn lớn, mà quần đảo Hoàng Sa đã bị mất vào tay người bạn lớn. Trong vấn đề biển đảo, Đảng ta luôn đi sau một bước so với người bạn lớn.

Sau khi chiến tranh kết thúc năm 1975, Đảng ta vẫn không nhìn thấy cái nguy cơ kẻ thù ở sau lưng kia, nên đã hoàn toàn bị động với kẻ thù ở biên giới Tây Nam-Polpot. Chính người bạn lớn đã đạo diễn, và trang bị toàn bộ vũ khí, phương tiện cho quân Polpot tấn ta ở biên giới Tây Nam. Đảng ta hoàn toàn bị động về điều này.

Cho đến cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979, Đảng ta cũng hoàn toàn bị động. Toàn bộ quân chủ lực của ta đều ở Campuchia, phía Bắc chỉ có du kích, quân địa phương, và sinh viên các trường đại học được huy động lên biên giới, đào phòng tuyến. Rất may khi đó dân ta thông minh, dũng cảm, và quân của người bạn lớn thì ngây ngô, không biết đánh nhau, vũ khí thì lạc hậu. Nên người bạn lớn đành chịu thua, ôm hận rút quân.

Nhưng sau những chuyện liên tục, có tính hệ thống về việc "xỉa dao sau lưng ta" của người bạn lớn, Đảng ta vẫn chưa quan tâm đến kẻ thù sau lưng. Đảng ta vẫn coi Mỹ là kẻ thù nguy hiểm nhất, để rồi năm 1988, người bạn lớn bất ngờ tấn công đảo Gạc Ma ở Trường Sa, giết hại 61 chiến sĩ dũng cảm của ta, và chiếm đảo Gạc Ma.

Hình ảnh gần đây, người bạn lớn cho băng Video đưa lên mạng Internet, chiếu cảnh các chiến sĩ ta hồn nhiên, vô tư đứng nắm tay nhau bảo vệ đảo, không tin người bạn lớn sẽ nổ súng. Thế rồi súng người bạn lớn nổ, các chiến sĩ ta trở thành bia tập bắn cho họ, và ngã xuống oan uổng, cay đắng. Còn đảo Gạc Ma thì bị mất. Những cái hi sinh vô nghĩa, do sự thiển cận, ngây thơ của các vị lãnh đạo Đảng ta.

Cho đến gần đây, khi người bạn lớn thành lập tỉnh Tam Sa, chính thức sáp nhập 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa vào tỉnh này, và đuổi các công ty Exxon của Mỹ, BP của Anh không cho hợp tác với ta ở biển, Đảng ta mới bắt đầu nâng cao cảnh giác. Bây giờ mới vội vã đi mua tàu ngầm Kilo, mua máy bay Su-27, Su-30, mua tên lửa... Nhưng tất cả những sự chuẩn bị đó đều cho thấy ta đang đi sau người bạn lớn nhiều bước, không phải chỉ một bước.

Thế và lực của nước ta trên trường quốc tế, sau 2 cuộc chiến tranh với người Pháp, và người Mỹ quả là đang lớn hơn bao giờ hết.

Nhưng thế và lực của ta so với người bạn lớn hiện nay quả là yếu hơn bao giờ hết.

Chưa có bao giờ nước ta yếu so với người bạn lớn nhw hiện nay. Người bạn lớn chiếm Hoàng Sa, chiếm một số đảo ở Trường Sa, tấn công biên giới phía Bắc, xúi bẩy Polpot gây chiến tranh ở phía Nam, ngăn cản các công ty nước ngoài không được làm ăn với ta ở biển, bắn chết ngư dân Thanh Hóa năm 2005, cấm đánh bắt cá, đâm tàu, và bắt ngư dân của ta... Nhưng phản ứng của ta là yếu ớt, nhún nhường quá mức. Không phải vì ta sợ người bạn lớn, mà vì ta biết ta đang đi sau một bước về việc chuẩn bị chiến tranh.

Giờ đây, ta mới biết rằng ta đi sau người bạn lớn quá nhiều về mặt kinh tế và quốc phòng. Nên ta đành chịu nhún một cách xấu hổ.

Nhưng nhún đến khi nào?

Đến khi người bạn lớn nuốt nốt quần đảo Trường Sa ư?

Không thể như thế được.

Nếu Đảng Cộng sản Việt Nam không thể bảo vệ được biển đảo của cha ông ta để lại, thì cần phải có một Đảng khác thay thế để lãnh đạo nhân dân ta bảo vệ biển đảo của ta.

Đang có mầm mống ngay trong Đảng để thành lập một Đảng thật sự cách mạng, một Đảng đúng là Đảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh mong muốn, để lãnh đạo nhân dân ta trong cơn sóng gió này.

Như vậy là lại thêm một vụ “Tàu lạ” đâm vào tàu đánh cá của ngư dân mà không được kịp thời phát hiện. Ủy ban An Ninh Quốc Phòng nên tổ chức nghe điều trần ngay, để nếu xét thấy cần thiết thì phê chuẩn kinh phí, tăng cường nhân lực, khí tài cho các lực lượng bảo vệ dân trên Biển. Có lẽ không nên chậm trễ việc quyết định bố trí “Hạm đồn Biên phòng Hoàng Sa”.

Tuy nhiên, “Tàu” thì lạ nhưng sự hèn hạ thì rất quen. Ngay cả khi “xác định chủ quyền” trước các cơ quan quốc tế, theo ông Scott Marciel, đại sứ Hoa Kỳ ở ASEAN: “Cách làm của Trung Quốc rất mù mờ và khó hiểu”. Lẽ ra, từ vụ “Tàu lạ” lần trước, đã nên tổ chức họp báo quốc tế ngay. Việt Nam cũng không nên mặc cảm khi phải nói với thế giới rằng, ngay trong lãnh hải của mình, ngư dân đang phải kinh hoàng vì những vụ đâm tàu như hải tặc. Người ta cũng hiểu Việt Nam đang sống với một láng giềng thế nào. Và, nên tính ngay những giải pháp quốc tế cho vấn đề chống những hành vi giết người như thế.

ASEAN là một định chế, nhưng, như ông Scott Marciel nhận xét: “Vì ASEAN làm việc với nguyên tắc phải đồng thuận cả 10 nước, (nên) đã không có được một đường lối chung trong vấn đề Trung Quốc tranh giành lãnh hải”. Nhưng, cũng ở trong ASEAN, có những nước có thể “đồng thuận” với nhau trong một số vấn đề Biển Đông, nhất là việc chống lại hải tặc thời “văn minh Tàu lạ”. Cảnh sát biển của Việt Nam, Philippines, Indonesia, nhân lúc này có thể nâng tầm hợp tác, thiết lập một lực lượng tuần tra chung để bảo vệ ngư dân. Nhưng, cho dù là “nước xa”, tình thế chắc hẳn sẽ khác hơn nếu “tàu cứu hộ của Mỹ” có thể xuất hiện trên vùng biển có nhiều “Tàu lạ”.

Việc “Trung Quốc bắt giữ các ngư phủ Việt Nam ở gần Hoàng Sa và sự hăm dọa công khai đối với các công ty Mỹ thăm dò dầu khí” đã khiến cho, hôm 15-7-2009, Tiểu ban Đông Á- Thái Bình Dương, Thượng viện Mỹ, đã có một buổi điều trần. Nghị sĩ James Webb nói với hai viên chức cao cấp của bộ quốc phòng và bộ ngoại giao: “Phản ứng của Hoa Kỳ chưa tương xứng trước chiến luợc bành trướng lãnh hải của người Trung Quốc”.

Ông Webb có vợ là một luật sư người Việt và từng có trợ lý thân tín nhất là một người đàn ông sinh ra ở Tuy Hòa. Tuy nhiên, ông Webb tổ chức cuộc điều trần ấy không phải vì số phận của các ngư phủ thỉnh thoảng lại bị “tàu lạ” đâm mà chủ yếu để giải quyết những vấn đề thuộc về quyền lợi Mỹ. Thượng nghị sỹ James Webb nói: “Hoa Kỳ bị buộc phải làm điều này để duy trì thế quân bình địa dư chính trị trong khu vực”. Theo ông: “Chỉ có Hoa Kỳ mới có đủ tầm vóc và sức mạnh để đối phó với thế bất quân bình do Trung Quốc gây ra”.

Việt Nam rất nhỏ so với Mỹ trong các mối quan hệ song phương, nhưng người Mỹ cũng cần hợp tác với Việt Nam để giải quyết các vấn đề thuộc về quyền lợi trên Biển Đông của họ.

Có láng giềng tốt thì rất tốt nhưng Việt Nam sẽ không phải là “nước chịu nhiều áp lực nhất với Trung Quốc” trong vấn đề biển Đông, như nhận xét của ông Scott Marciel, nếu Việt Nam có những người thực sự là bạn bè hơn nữa. Nhân chuyện mở rộng quan hệ để giải quyết vấn đề “Tàu lạ”, không thể không liên hệ đến chuyện Hồ Tỏa Cẩm. Một viên tham tán thương mại như Cẩm không thể “uốn lưỡi cú diều” trước đại diện Bộ Thông tin và báo chí như vừa qua nếu Cẩm không “đi guốc”: 700 tờ báo nhiều khi đang nói rất hăng vẫn có thể tự nhiên im bặt chỉ vì nhận được đôi ba dòng tin nhắn. Đành rằng báo chí vẫn là “công cụ”, nhưng cũng nên “phân cấp”, những “tin nhắn” như vậy chỉ nên tới Nhân Dân, SGGP, Hà Nội Mới… thôi, còn những tờ “đoàn thể” thì nên cho tranh thủ nói được chút ít tiếng nói của nhân dân: “Tàu lạ” thì kêu; “Tàu xấu” thì phê phán…

Chỉ có sự đa dạng trong xã hội, sự đa phương trong mối quan hệ với các quốc gia mới tạo ra, không chỉ sự ổn định ở bên trong, bền vững ở bên ngoài, lãnh thổ giữ được, mà tính mạng của người dân cũng mới bớt đi những nỗi kinh hoàng trước những con “Tàu lạ”.

Nguồn: Osin's Blog

Nhà vệ sinh và nhà cầm quyền

Nhân đoạn cuối bài “Từ Singapore, nghĩ đến Việt Nam” nhắc đến chuyện ỉa đồng, xin nói thêm một chút về vấn đề nhà vệ sinh ở Việt Nam.

Với những sinh viên cho ỉa đồng là một trong những kinh nghiệm thú vị và đáng nhớ nhất, tôi hỏi họ nghĩ gì về vấn đề vệ sinh ở Việt Nam nói chung. Kết quả? Ai cũng le lưỡi lắc đầu.

Có lẽ đó cũng là ấn tượng kinh hoàng nhất đối với mọi du khách nước ngoài và ngay cả Việt kiều về nước.

Tôi nghe kể có một nhà thơ nữ hiện sống ở Bắc Mỹ, cách đây mười mấy năm, trước khi về thăm gia đình ở Việt Nam, đã gửi tiền về cho thân nhân yêu cầu xây cái cầu tiêu mới! Nghe, dễ nghĩ là “chảnh”. Nhưng nghĩ cho cùng, cũng phải thôi: Sống ở nước ngoài khá lâu, quen với sự sạch sẽ, thật là một kinh nghiệm hãi hùng khi phải ngồi lại trên những cầu tõm hay những xí xổm tối tăm, dơ bẩn, hôi hám và lúc nào cũng ướt nhẹp.

Chuyện thiếu vệ sinh trong các nhà cầu hay nhà xí ở Việt Nam đã có nhiều báo tường thuật. Tôi không muốn nhắc lại làm gì. Chỉ xin ghi lại số liệu từ một cuộc điều tra gần đây:

“Chỉ có 18% số hộ gia đình, 12% số trường mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở, gần 37% số trạm y tế xã có và đang sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, đạt đúng các tiêu chuẩn của Bộ Y tế.”

Và một nhận xét từ một nhà nghiên cứu khoa học Việt Nam nổi tiếng tại Úc, giáo sư Nguyễn Văn Tuấn:

“Vấn đề nhà xí ở nước ta không còn là vấn đề nhỏ nữa mà có ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của đất nước. Người phương Tây khi đi du lịch ở nước ta thì nỗi ám ảnh lớn nhất là... nhà xí. Tôi đã đọc (với tâm trạng vừa giận vừa thông cảm) không biết bao nhiêu bài bút ký, nhật ký, phóng sự, khuyến cáo... mà họ viết ra với văn phong giễu cợt, mỉa mai. Tôi nghĩ nếu không cải thiện được vệ sinh công cộng và nhà xí thì nước ta vẫn chứng kiến cảnh 75% du khách “một đi không trở lại”. Vấn đề nhà vệ sinh và vệ sinh công cộng đã trở thành sĩ diện quốc gia, thành vấn đề văn hóa chứ không đơn giản là vấn đề cá nhân hay nội bộ nữa.”

Tôi chỉ xin lưu ý một khía cạnh: Hiếm có chính quyền nào quan tâm đến chuyện ỉa đái của dân chúng như là chính quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Xin thưa ngay để quý bạn đọc đỡ khó chịu: Chữ “ỉa đái” này là chữ tôi bắt chước nhà sử học kiêm Dân biểu Quốc Hội nổi tiếng ở Hà Nội, ông Dương Trung Quốc.

Trong bài “Bàn chuyện ỉa đái” đăng trên báo Lao Động số 42 vào ngày 28.10.2007, Dương Trung Quốc cho biết, sau khi suy đi tính lại các chữ thanh tao như “nhà vệ sinh”, “nhà tiêu” hay “WC”, “toilet”, “toilette”, “restroom”, ông quyết định: “tôi cứ nghĩ đến cách của ông bà ta từng nói thẳng coi đó là một trong "tứ khoái" nên cứ dùng đúng tên gọi dễ hiểu nhất của nó mà bàn.”

Cũng trong bài viết ấy, Dương Trung Quốc cho biết, theo đề nghị của nhiều người và nhiều cơ quan ngôn luận, ông đã nêu vấn đề nhà vệ sinh ra trước Quốc Hội và yêu cầu đưa vấn đề ấy vào chương trình nghị sự của Quốc Hội.

Được Quốc Hội đưa ra bàn luận? Rõ ràng chuyện nhà vệ sinh là một vấn đề vô cùng quan trọng. Một vấn đề thuộc loại “quốc sự”.

Nghe nói, thuở sinh thời, đi đến đâu, ông Hồ Chí Minh cũng ghé vào nhà bếp và nhà vệ sinh, hai địa điểm ông cho là quan trọng nhất trong cuộc sống của con người. Nói theo ngôn ngữ hiện đại, một nơi tiêu biểu cho “đầu vào”, và một nơi cho “đầu ra”.

Gần đây, ông phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Thiện Nhân cũng bắt chước Hồ Chí Minh lăng xăng thăm viếng các nhà vệ sinh ở các trường học.

Có lẽ vì lãnh tụ hay thăm các nhà vệ sinh nên chính quyền các địa phương cũng ra sức dạy dỗ dân chúng ý thức giữ vệ sinh.

Trong nhật ký của mình (sau in lại thành cuốn Ghi, nxb td Mémoire, 2001, tr. 100), Trần Dần chép:

Quy định về đi ỉa:

Bản quy định khổ 40cm x 70cm, giấy hồng:

1) Tất cả các nam nữ đi ỉa đái phải tới chỗ quy định.
2) Phải ỉa đúng lỗ.
3) Nếu là chuồng xí máy, ỉa xong phải tháo nước, bỏ giấy vào thùng đã quy định. Nếu không phải là chuồng xí máy thì thôi. (?)
4) Ỉa xong phải rửa tay sạch sẽ.

Bản quy định ấy đã xuất hiện ở Hà Nội từ năm 1955.

Hơn nửa thế kỷ sau, vệ sinh vẫn là một vấn đề nghiêm trọng, làm mọi người nhức nhối.

Ở đây, có hai sự kiện cần được ghi nhận. Một, các nhà lãnh đạo Việt Nam không thiếu nhiệt tình. Hai, nhiệt tình ấy rõ ràng là không có hiệu quả.

Tại sao?

Ghi chú:

Viết bài này vừa xong, tôi đã tìm được một câu trả lời từ Việt Nam. Trên Beo blog, nhà báo Hồ Thu Hồng nhân bàn về chuyện kỷ niệm một ngàn năm Thăng Long, viết:

“Nếu tớ là trưởng ban tổ chức cái nghìn năm Thăng Long, tớ sẽ làm ngay 2 bộ film, một người Pháp đã đô thị hóa Hà Nội ra sao, một kia là dân Nghệ đã nhà quê hóa Hà Nội thế nào. […] Này nhé, người Pháp đã bưng thói quen ỉa đồng của dân annam vào toilet trong nhà, Nghệ mình làm cái nhà mán giữa nơi đẹp nhất xứ ngọa hổ phục long và đưa toilet trở ra ao cá.”

Không cần tinh ý lắm, chắc bạn đọc cũng thừa biết “Nghệ mình” là ai.

Dù sao, đó cũng chỉ là ý kiến của một người.

Còn ý bạn thì sao?


Nguyễn Hưng Quốc

Nỗi buồn phim bộ

Huy Phương

Trong một bài phiếm kỳ trước, chúng tôi đã than thở với bạn đọc là những “tổ trống” ngày nay không nghe tiếng điện thoại, không nghe tiếng cười đùa mà chỉ nghe tiếng Việt chuyển âm từ những bộ phim truyện của những bà mẹ già, ngồi như bất động trước máy truyền hình. Từ mấy chục năm nay, cơn sóng phim bộ từ miền Ðông Bắc Châu Á như Trung Quốc, Hồng Kông, Ðại Hàn, Nhật Bản... ào ạt tràn đến đất nước chúng ta, không trừ một thành phố hay ngõ ngách nào, từ Nam chí Bắc và cũng theo bàn chân lưu lạc của chúng ta đến từng mỗi gia đình ở hải ngoại này. Ở đây chúng tôi không muốn nhắc lại, hay làm một bản tổng kết về tên tài tử phim bộ nổi tiếng phải kể đến hằng trăm, các tựa phim phải đếm hàng nghìn, không sao kể xiết. Ðã gọi là phim bộ nhiều tập nên một bộ phim ngắn cũng mươi tập, dài có khi hơn một trăm, hấp dẫn, ly kỳ, nhiều tình tiết éo le, khiến người xem có khi thức khuya đến hai ba giờ sáng hay bỏ cả bữa cơm và công việc nhà.

Chúng ta đã mất bao nhiêu thời giờ để xem hằng trăm bộ phim như thế. Ngày xưa khi các đài truyền hình tiếng Việt tại hải ngoại chưa phát triển, bà con chúng ta phải xếp hàng để thuê phim bộ tại các tiệm cho thuê băng video, mua memberships và phải trả khá nhiều tiền cho nhu cầu giải trí này. Ngày nay với các đài truyền hình tiếng Việt qua cable hay hệ thống satellite, hoặc đài địa phương, vì nhu cầu của khán giả, mỗi đài đã bỏ ra một thời lượng khá dài khoảng 4 tiếng mỗi ngày để chiếu phim bộ. Nếu mua đài TVB là một đài truyền hình “chuyên trị” phim bộ, thì chúng ta có thể xem phim chiếu liên tục trong suốt 24 tiếng đồng hồ. Lười mở TV, trả tiền mua đài thì chúng ta vào xem phim bộ trong máy computer, đề tài không bao giờ thiếu, tha hồ chọn lựa.

Phim bộ đã tràn lan như vậy nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của người mê phim bộ, nôm na là “luyện phim bộ” hay “luyện chưởng” như lối nói của bà con, bằng chứng là hiện nay các tiệm cho thuê phim bộ vẫn “sống khỏe, sống mạnh, sống bất tận”. Giờ giấc phim bộ của các đài truyền hình chỉ có thể kéo dài mỗi lần một tiếng đồng hồ, vì còn phải dành cho các tiết mục khác. Ðài truyền hình không có đủ các loại phim hay, một cuốn phim lại phải chiếu kéo dài trong thời gian một, hai tháng trong khi khán giả nôn nóng muốn biết hồi kết cuộc để xem hai nhân vật ấy có lấy nhau được không, hay hoàng hậu cuối cùng có được minh oan hay không? Như câu chuyện nghìn lẻ một đêm, từ tập này đến tập khác, người xem miên man đi từ câu chuyện này sang câu chuyện kia, không bao giờ ngơi nghỉ, nghĩa là bất tận. Nhiều khi những câu chuyện thương tâm có thật ngoài đời không gây xúc động cho quý bà, quý ông bằng những câu chuyện được diễn trong phim bộ đã mua biết bao nhiêu nước mắt của người xem.

Ở Việt Nam, nhiều đài truyền hình gọi là đài trung ương, mang bộ mặt quốc gia, nhưng vì không có kinh phí, thiếu óc sáng tạo, lại muốn chạy theo thị hiếu của quần chúng, nên khi lập chương trình, dễ dãi chấp nhận dành một thời lượng lớn cho phim bộ. Những bộ phim này được đưa vào Việt Nam cho không các đài truyền hình, như một chiến lược truyền bá văn hóa, qua các tòa đại sứ. Có một đất nước nào chịu khó phổ biến không công cho sản phẩm văn hóa, loại “mì ăn liền”, loại thực hiện quanh quẩn trong phòng khách, công viên với những chuyện tình tay ba, éo le hay chuyện nàng dâu mẹ chồng nghìn đời được sửa đổi, thêm bớt theo từng cốt truyện phim. Sau những bộ phim là sản phẩm công nghiệp tiếp theo. Ngày nay ở Saigon, việc chuộng nếp sống Hàn Quốc đã thành dấu ấn thời đại, từ cách nói năng, ăn mặc, son phấn, trang trí nhà cửa, kể cả việc lấy chồng Hàn Quốc cũng là chuyện “thời thượng”. Phim bộ không những đã qua mặt những cuốn phim trong nước mà còn giết chết kỹ nghệ làm phim Việt trong thời gian mới lăm le vượt qua thời đại tôn vinh đảng và lãnh tụ, kéo dài ba mươi năm ở phía Bắc vĩ tuyến 17 và hơn ba mươi năm nay trên toàn cõi nước Việt.

Riêng phần phim bộ Trung Quốc, Việt Nam hẳn đã ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc từ thời xa xưa, nên từ bình dân đến trí thức đều mê chuyện Tàu, nay những chuyện ấy được các hãng phim lớn, các nhà đạo diễn có tài dựng thành phim, có sức thu hút lớn với quần chúng Việt Nam. Những nhân vật như Càn Long, Bao Công, Triển Chiêu đã thành những danh nhân nước Việt, thay cho những anh hùng của lịch sử Việt Nam, đã mai một, quên lãng từ khi có đảng Cộng Sản vào Việt Nam và chịu sự khống chế về mọi mặt của người “bạn” phương Bắc.

Những người bênh vực cho phim bộ trước đây có nói rằng, họ thuê phim bộ chuyển âm về nhà cho trẻ em khỏi quên tiếng Việt, khi được trực tiếp ngồi xem hay nghe, thấy qua màn ảnh TV của mẹ hay bà ngoại. Thật ra ngôn ngữ, nhất là phần đối thoại và cung cách của phim bộ khác hẳn với ngôn ngữ thường dùng của người Việt, nhất là lối chuyển âm phải nói nhanh cho đủ ý của câu đối thoại, như một cuốn băng nhựa bỏ nhầm tốc độ nhanh. Chính lối nói chuyển âm này đã là một đề tài gây cười trong nhiều chương trình hài hước tại hải ngoại. Chương trình truyền hình tiếng Việt hiện nay tại hải ngoại rất phong phú và đa dạng, chúng tôi chưa nói đến thái độ chính trị của mỗi đài, nhưng những phần tin tức, chương trình sinh hoạt cộng đồng, hội thoại... tưởng cũng đủ cho tuổi trẻ ở hải ngoại quen với tiếng Việt không cần phải nhờ đến thứ văn hóa và ngôn ngữ phim bộ.

Thường trong gia đình, người bỏ tiền ra mua đài là người ngồi trước máy truyền hình để xem phim bộ nhiều nhất, vì lớp trẻ suốt ngày phải đi làm, tối về lo việc nhà, Thứ Bảy Chủ Nhật còn bạn bè, cắt cỏ, dọn vườn, rửa xe, nên nhiều khi chúng ta tưởng rằng phim bộ chỉ là nhu cầu của tuổi cao niên. Nhưng sự thật rất đáng ngạc nhiên khi chúng ta thấy có rất nhiều người trẻ tuổi đã mê “luyện phim bộ” thâu đêm đến nỗi sáng mai vào sở phải ngủ gà ngủ gật.

Câu nói “thời giờ là tiền bạc” hình như không còn đúng với khán giả phim bộ. Chúng ta đã đốt bao nhiêu, cả thời giờ lẫn tiền bạc cho “cơn hồng thủy” phim bộ đang tràn ngập lên mọi sinh hoạt của gia đình. Người trong nước đang chạy theo văn hóa Tàu, Mỹ, Triều Tiên, Thái Lan... đến nỗi quên cả bản sắc dân tộc. Ngoài nước thì chúng ta ghét Tàu xâm lược, nhưng thói quen nhiễm Tàu đã ăn sâu khó bỏ, làm sao bỏ được đám cưới ăn thực đơn Tàu hay tô hoành thánh. Chúng ta đã có thể tẩy chay hàng hóa “Made in China” vì dỏm, vì độc, nhưng việc cho con mặc y phục Tàu trong ngày Tết hay nữ xướng ngôn viên trên đài truyền hình mặc “xường xám” quả là khó coi.

Văn hóa không có súng đạn, nhưng sức xâm lược rất đáng kể. Trong cuốn “Nghệ Thuật Sống” của nhà văn Lâm Ngữ Ðường, ông có kể câu chuyện một giáo sư đại học Bắc Kinh khi hỏi sinh viên: “Các anh thích món uống gì nhất?” thì tất cả đồng thanh la lên: “Coca Cola, Coca Cola!” Ðông Âu trong thời gian hậu Cộng Sản, một chiếc quần Jean Mỹ cũng giá trị cả nghìn vàng để đổi lấy một chữ trinh.

Chuyện phim bộ đối với tôi là một “chuyện phim buồn”.